Studeren met een handicap of chronische ziekte

Snelcheck: Bij welke instantie moet je zijn?

De bureaucratie in Nederland kan overweldigend zijn. Gebruik dit handige overzicht om direct te zien bij welk loket je moet aankloppen voor jouw specifieke hulpvraag:

• Extra tentamentijd, prikkelarme ruimtes of flexibiliteit: Je onderwijsinstelling (via de studentendecaan of studieadviseur).
• Extra stufi, omzetting prestatiebeurs of verlenging diplomatermijn: DUO.
• Compensatie omdat je door je beperking niet kunt werken: De Studietoeslag (via je gemeente).
• Grote hulpmiddelen, een doventolk of taxivervoer naar school: Het UWV.
• Woningaanpassingen of huishoudelijke hulp: De Wmo (via je gemeente).
• Structureel geen enkel arbeidsvermogen (nu en in de toekomst): De Wajong (via het UWV).

1. Ondersteuning via je onderwijsinstelling

Volgens de Wet gelijke behandeling (WGBH/CZ) zijn onderwijsinstellingen verplicht om ‘doeltreffende aanpassingen’ te doen, zodat jij je studie succesvol kunt afronden. Dit mag door een school alleen geweigerd worden als de aanpassing een onevenredig zware belasting vormt.

Voorbeelden van onderwijsaanpassingen:

• Extra tijd (bijvoorbeeld bij dyslexie) of een aangepaste, prikkelarme vorm van toetsing (bij ADHD of autisme).
• Aangepaste aanwezigheidsplicht of flexibele deadlines.
• Voorzieningen voor rolstoeltoegankelijkheid of het gebruik van opnameapparatuur in de collegezaal.

2. DUO: Regelingen bij studievertraging

Studiefinanciering is gebonden aan harde termijnen (de prestatietermijn). Wanneer je door je gezondheid uitvalt of structureel minder vakken kunt volgen, kan DUO je op diverse manieren tegemoetkomen. De officiële voorwaarden voor deze regelingen vind je direct bij DUO.

• Verlenging prestatiebeurs: Je kunt een jaar extra studiefinanciering (of studenten-OV) krijgen.
• Verlenging diplomatermijn: Lukt het niet om binnen de gestelde 10 jaar je diploma te halen? DUO kan deze termijn verlengen.
• Omzetting prestatiebeurs: Als je de studie definitief moet staken wegens blijvende medische omstandigheden, kan DUO je opgebouwde studieschuld omzetten in een gift.

Let op: Voor al deze DUO-regelingen heb je een officiële medische verklaring of de steun van de studentendecaan nodig.

3. Individuele Studietoeslag (Gemeente)

Studenten met een medische of psychische urenbeperking hebben vaak niet de puf of mogelijkheid om in de avonduren een bijbaan te nemen. Om dit inkomensverlies te compenseren, is de Studietoeslag vanuit de landelijke overheid in het leven geroepen. Dit is een maandelijks, belastingvrij bedrag dat je ontvangt van je eigen gemeente.

• Je bent 18 jaar of ouder en ontvangt studiefinanciering (DUO) of de tegemoetkoming scholieren (WTOS).
• Je bent door een structurele beperking niet in staat om het wettelijk minimumloon bij te verdienen.
• Je mag deze toeslag gewoon combineren met een (deels vrijgestelde) stagevergoeding.

Lees in ons uitgebreide artikel precies hoe hoog de Studietoeslag in 2026 is en hoe de vrijstelling rondom stages werkt.

4. UWV: Hulpmiddelen voor je studie of stage

Waar de zorgverzekering puur medische zaken dekt, is het UWV er voor hulpmiddelen die je specifiek nodig hebt om je onderwijs of stage te kunnen volgen. Je kunt deze faciliteiten aanvragen via het voorzieningen-loket van het UWV. Denk hierbij aan:

• Een doventolk (gebarentaal) of schrijftolk voor in de collegezaal.
• Voorzieningen voor visuele beperkingen, zoals een brailleleesregel of voorleessoftware voor op je computer.
• Aangepast en ergonomisch meubilair (zoals een speciale stoel of tafel) die je meeneemt naar de onderwijslocatie.
• Vervoersvoorzieningen (een taxivergoeding) als je door je handicap niet met het openbaar vervoer naar de campus kunt reizen.

5. Wmo (Gemeente): Zorg thuis

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is er om te zorgen dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en kunnen meedoen in de maatschappij. Als je op kamers gaat of zelfstandig woont, kun je bij de gemeente Wmo-steun aanvragen voor:

• Huishoudelijke hulp of persoonlijke begeleiding (bijvoorbeeld hulp bij plannen en structuur aanbrengen).
• Woningaanpassingen (zoals een traplift of aangepaste badkamer).
• Vervoer via de deeltaxi (Regiotaxi of Valys) voor privé-uitjes.

Let op: Voor Wmo-voorzieningen betaal je in Nederland een vaste eigen bijdrage (abonnementstarief) aan het CAK, ongeacht je inkomen of vermogen.

6. De Wajong (UWV)

De regels voor de Wajong zijn de afgelopen jaren sterk aangescherpt. Je komt als jongere alleen nog in aanmerking voor een Wajong-uitkering als je duurzaam geen arbeidsvermogen hebt. Dit betekent dat onafhankelijke artsen vaststellen dat je nu niet kunt werken, maar dat je ook in de toekomst (nooit) zult kunnen werken.

Kun je in de toekomst waarschijnlijk wel (deeltijd of met aanpassingen) werken? Dan val je niet onder de Wajong, maar kun je terugvallen op de eerder genoemde Studietoeslag van de gemeente.

7. Studeren of stage lopen in het buitenland

Een beperking hoeft absoluut geen belemmering te zijn om een internationale ervaring op te doen. Het vergt alleen wel een strakkere en vroegere planning. Begin minstens een jaar van tevoren. Klop aan bij het ‘International Office’ van je hogeschool of universiteit.

Daarnaast kunnen organisaties zoals Nuffic (via hun kennisplatform WilWeg) je adviseren over toegankelijkheid in het buitenland en zijn er via de Beursopener specifieke subsidies en beurzen te vinden voor studenten die extra medische of begeleidingskosten moeten maken in het buitenland.