Studeren met een handicap of chronische ziekte

Inhoudsopgave

Laatst bijgewerkt: Laatst bijgewerkt: 9 februari 2026

Studeren met een beperking of chronische ziekte is vaak goed mogelijk, als je op tijd de juiste ondersteuning regelt. Op deze pagina vind je een praktisch overzicht van geldregelingen, hulpmiddelen en rechten binnen het onderwijs. Inclusief een checklist zodat je niets vergeet.

Snel naar:

Voor algemene tips, voorbeelden en voorzieningen per situatie kun je ook kijken op onbelemmerdstuderen.nl.

Snelcheck: waar moet je zijn?

  • Extra begeleiding / aangepaste toetsing / flexibiliteit → je onderwijsinstelling (studentendecaan / studieadviseur / ondersteuningscoördinator).
  • Extra tijd, omzetting prestatiebeurs, verlenging diplomatermijn → DUO (vaak via verklaring van je onderwijsinstelling).
  • Niet kunnen bijverdienen door structurele medische beperking → studietoeslag bij je gemeente.
  • Hulpmiddelen / tolk / vervoer naar school of stage → vaak UWV.
  • Woningaanpassing / sociaal vervoer (regiotaxi) / praktische ondersteuning → vaak Wmo bij je gemeente.
  • Alleen als je duurzaam geen arbeidsvermogen hebt → mogelijk Wajong (UWV).

1) Ondersteuning via je onderwijsinstelling

Onderwijsinstellingen moeten doeltreffende (redelijke) aanpassingen doen als dat nodig is om te kunnen studeren, tenzij dat een onevenredige belasting is. Denk aan aanpassingen in roosters, tentamens of ondersteuning tijdens colleges.

Voorbeelden van aanpassingen

  • extra tijd of aangepaste vorm bij toetsen/tentamens;
  • flexibele deadlines of alternatieve opdrachten;
  • opnamemogelijkheden, notetaker, prikkelarme tentamenruimte;
  • voorzieningen voor toegankelijkheid (bijv. software/hulpmiddelen via UWV).

Zo pak je het slim aan

  1. Plan een gesprek met de studentendecaan/ondersteuningscoördinator.
  2. Beschrijf je ondersteuningsbehoefte (deel privacygevoelige medische details zo beperkt mogelijk).
  3. Leg afspraken schriftelijk vast en spreek evaluatiemomenten af (bijv. per blok/semester).

2) DUO: extra tijd en regelingen bij studievertraging

Studiefinanciering bestaat (afhankelijk van je opleiding) uit onderdelen zoals basisbeurs, aanvullende beurs, lening, collegegeldkrediet en studentenreisproduct. Sinds studiejaar 2023-2024 is de basisbeurs in het hoger onderwijs terug.

Bij studievertraging door medische omstandigheden

  • Verlenging prestatiebeurs: als je wel kunt afstuderen, maar door medische omstandigheden vertraging hebt.
  • Verlenging diplomatermijn: als je wel een diploma kunt halen, maar niet binnen 10 jaar door bijzondere omstandigheden.
  • Omzetting prestatiebeurs in gift: als je door blijvende omstandigheden buiten je schuld niet binnen 10 jaar kunt afstuderen.
  • Nieuwe aanspraak op studiefinanciering: als blijkt dat je je studie nooit kunt afronden of het beroep nooit kunt uitoefenen en een nieuwe studie beter past.

Praktisch: je hebt vaak een verklaring of ondersteuning vanuit je onderwijsinstelling nodig (studentendecaan).

Check altijd de actuele voorwaarden bij DUO:
Verlenging prestatiebeurs | Verlenging diplomatermijn | Omzetting prestatiebeurs | Nieuwe aanspraak | Actuele bedragen

Extra reiskosten of vervoerproblemen

Kun je met het ov niet goed op tijd op school of stage komen? Dan kun je soms een vergoeding van extra reiskosten aanvragen.

DUO: vergoeding extra reiskosten

3) Individuele studietoeslag (gemeente)

Kun je door een structurele medische beperking niet (of nauwelijks) bijverdienen naast je studie? Dan kun je mogelijk studietoeslag aanvragen bij je gemeente. De gemeente beoordeelt of je aan de voorwaarden voldoet en hoe hoog de toeslag is (er geldt een landelijke minimumhoogte).

  • Je bent 18+ en hebt (meestal) recht op studiefinanciering (WSF 2000) of een relevante tegemoetkoming.
  • Je hebt geen (te) hoog vermogen volgens de Participatiewet.
  • Er is vastgesteld dat je door je medische beperking niet in staat bent om naast je studie inkomen te verwerven.

Let op: de precieze beoordeling verschilt per gemeente. Vraag bij je gemeente naar “Individuele studietoeslag / studietoeslag Participatiewet”.

Rijksoverheid: hoogte studietoeslag (actueel)

4) UWV: hulpmiddelen en voorzieningen voor onderwijs

Heb je hulpmiddelen nodig om onderwijs te kunnen volgen (of stage te lopen)? Dan kun je vaak via UWV ondersteuning aanvragen. Denk aan:

  • tolk gebarentaal of schrijftolk;
  • brailleleesregel of andere computer-/softwarevoorzieningen;
  • aangepaste stoel/tafel of andere meeneembare hulpmiddelen;
  • mobiliteitshulpmiddelen of vervoer naar school/stage (als dit medisch noodzakelijk is).

UWV: ondersteuning bij werk of onderwijs | UWV: hulpmiddelen | Regelhulp: hulpmiddelen & onderwijs

6) Wajong (alleen in specifieke situaties)

Wajong is bedoeld voor mensen die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben (dus nu en in de toekomst niet kunnen werken). Je kunt recht hebben als je vóór je 18e of tijdens je studie een ziekte of handicap kreeg én duurzaam geen arbeidsvermogen hebt. Aanvragen doe je bij UWV; UWV beoordeelt je arbeidsvermogen.

Rijksoverheid: wanneer recht op Wajong? | UWV: Wajong aanvragen

Studeren met een handicap of beperking FAQ

Waar begin ik als ik ondersteuning nodig heb tijdens mijn studie?
Begin bij je onderwijsinstelling: de studentendecaan, studieadviseur of ondersteuningscoördinator. Daar kun je afspraken maken over aanpassingen (bijv. extra tentamentijd, aangepaste deadlines) en laat je dit het liefst schriftelijk vastleggen.
Welke aanpassingen kan ik bij mijn opleiding aanvragen?
Dat verschilt per opleiding, maar denk aan: extra tijd of een prikkelarme ruimte bij toetsen, flexibiliteit in deadlines, alternatieve toetsvormen, opnamevoorzieningen of begeleiding. Vraag wat mogelijk is via de studentendecaan en leg afspraken vast.
Wat kan ik via DUO regelen als ik studievertraging oploop door medische omstandigheden?
Afhankelijk van je situatie kun je bij DUO o.a. verlenging van de prestatiebeurs, verlenging van de diplomatermijn, omzetting van de prestatiebeurs in een gift of nieuwe aanspraak op studiefinanciering aanvragen. Vaak heb je daarbij (ook) een verklaring van je onderwijsinstelling nodig.
Wat is de individuele studietoeslag en hoe vraag ik die aan?
De individuele studietoeslag is een toeslag van je gemeente voor studenten die door een structurele medische beperking niet kunnen bijverdienen naast hun studie. Je vraagt het aan bij de gemeente waar je ingeschreven staat. De beoordeling en uitvoering kunnen per gemeente verschillen.
Kan UWV hulpmiddelen of vervoer vergoeden voor school of stage?
Vaak wel. UWV kan in sommige situaties ondersteuning bieden voor hulpmiddelen (bijv. brailleleesregel, software, tolk) en soms ook vervoer naar school of stage wanneer dat door je beperking noodzakelijk is. De exacte voorwaarden en aanvraagroute verschillen per situatie.
Wat is het profileringsfonds (afstudeerfonds) en wanneer kom ik ervoor in aanmerking?
Veel hogescholen en universiteiten hebben een profileringsfonds voor studenten met studievertraging door bijzondere omstandigheden, zoals medische redenen. De regels staan in het studentenstatuut van je instelling. De studentendecaan kan je meestal helpen bij de aanvraag.
Wanneer is Wajong relevant?
Wajong is bedoeld voor mensen die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben. UWV beoordeelt dit. Als je wél (gedeeltelijk) arbeidsvermogen hebt, zijn andere regelingen (zoals studietoeslag of onderwijsvoorzieningen) meestal passender.
Kan ik met een beperking studeren of stage lopen in het buitenland?
Vaak wel. Begin op tijd met plannen en bespreek je ondersteuningsbehoefte met de internationale afdeling van je instelling. Via WilWeg (Nuffic) kun je informatie vinden over studie/stage in het buitenland en mogelijke beurzen.
Vragen? Neem contact op

Bijzondere situaties

Betrouwbare informatie & bronnen

Regels en bedragen kunnen wijzigen. Check daarom altijd de bronpagina’s hieronder voor de meest actuele voorwaarden. Zie je iets dat niet klopt? Laat het ons weten.

Bronnen

Let op

Wij geven algemene informatie en geen medisch of juridisch advies. Voor jouw situatie gelden soms extra voorwaarden. Neem bij twijfel contact op met je onderwijsinstelling, DUO, UWV of gemeente.