Thuis regelen voor een lange reis

Voor wie is deze checklist bedoeld?

Deze pagina is bedoeld voor studenten en jongeren die tijdelijk naar het buitenland gaan. Bijvoorbeeld voor een tussenjaar, wereldreis, stage, studieperiode, vrijwilligerswerk of een combinatie daarvan.

De aandachtspunten verschillen per situatie. Een reis van zes weken vraagt minder administratie dan een verblijf van negen maanden, en betaald werk in het buitenland kan andere gevolgen hebben dan alleen reizen of studeren.

• Je gaat meerdere weken of maanden backpacken.
• Je blijft tijdelijk in het buitenland voor studie of stage.
• Je wilt je kamer tijdelijk aanhouden of onderverhuren.
• Je wilt weten wat je moet doen met je zorgverzekering, reisverzekering, toeslagen en studiefinanciering.
• Je wilt voorkomen dat je onderweg afhankelijk wordt van trage internetverbindingen of instanties in Nederland.

Ga je vooral op reis? Lees dan ook de algemene voorbereiding op backpacken en reizen.

Machtigingen en toegang regelen

Niet alles is makkelijk te regelen als je aan de andere kant van de wereld zit. Sommige zaken vragen om DigiD, tweestapsverificatie, een Nederlands telefoonnummer, fysieke post of een handtekening. Bedenk daarom vooraf wie je in Nederland kan helpen als er iets gebeurt.

Iemand machtigen voor praktische zaken

Je kunt een ouder, familielid of andere betrouwbare persoon vragen om tijdens je reis praktische zaken in de gaten te houden. Dit hoeft niet te betekenen dat die persoon overal toegang toe krijgt; geef alleen toegang waar dat echt nodig is.

• Bespreek welke post geopend mag worden en welke post privé blijft.
• Leg vast wie contact mag opnemen met je bank, verhuurder of verzekeraar.
• Controleer of je bank een officiële machtiging of extra rekeninghouder toestaat.
• Bewaar noodnummers en polisnummers op een plek waar je gemachtigde bij kan.
• Controleer of je DigiD, bank-app en e-mail ook werken zonder je Nederlandse simkaart.

Stemmen vanuit het buitenland

Ben je tijdens verkiezingen in het buitenland? Dan kun je vaak toch stemmen. Sta je nog ingeschreven bij een Nederlandse gemeente, dan kun je meestal iemand machtigen of in sommige gevallen per brief stemmen. Ben je uitgeschreven uit Nederland, dan gelden andere regels en moet je je mogelijk registreren als kiezer buiten Nederland.

Let op: regel een volmacht ruim op tijd. Wacht niet tot je stempas al bij je oude adres ligt terwijl jij onderweg bent.

Geldzaken en betaalmiddelen

Een goede mix van betaalmiddelen is belangrijk tijdens een lange reis. Nederlandse betaalpassen worden stap voor stap vernieuwd naar Visa Debit en Debit Mastercard. Deze passen worden buiten Europa vaak breder geaccepteerd dan oudere Maestro- of V PAY-passen. Toch blijft het verstandig om vooraf bij je bank te controleren of je pas op je bestemming werkt en of betalen buiten Europa is geactiveerd.

• Controleer of je betaalpas op “wereldwijd gebruik” staat als je buiten Europa reist.
• Neem bij voorkeur twee betaalmiddelen mee, bijvoorbeeld een betaalpas en een creditcard of prepaid creditcard.
• Bewaar betaalmiddelen niet allemaal op dezelfde plek.
• Controleer je daglimiet voor pinnen, betalen en online bankieren.
• Zet het noodnummer van je bank in je telefoon en offline reisdocumenten.
• Neem voor sommige landen een recent bankafschrift of Engelstalig saldo-overzicht mee, bijvoorbeeld als je moet aantonen dat je voldoende geld hebt.

Creditcard of prepaid creditcard

Een creditcard voor studenten kan handig zijn voor borg bij hotels, hostels, tours of autohuur. Let op: een prepaid creditcard wordt niet overal geaccepteerd voor borgreserveringen. Controleer dit vooraf bij de aanbieder.

Kostenfactoren bij betalen in het buitenland

Betalen in vreemde valuta kan extra kosten geven. De hoogte hangt af van je bank, kaart, valuta en betaalautomaat.

• Koersopslag bij betalingen buiten de eurozone.
• Vaste kosten per geldopname bij een geldautomaat.
• Extra kosten van de buitenlandse bank of geldautomaat.
• Hogere kosten bij contant geld opnemen met een creditcard.
• Borgreserveringen die tijdelijk je bestedingsruimte beperken.

Tip van de expert: zet niet al je spaargeld op één betaalrekening. Werk met een reisbudget op je betaalrekening en houd een noodbuffer apart, zodat schade bij verlies of diefstal beperkt blijft.

Abonnementen en vaste lasten stopzetten of pauzeren

Voor langere reizen is het zonde om maandenlang te betalen voor diensten die je niet gebruikt. Maak daarom een overzicht van al je vaste lasten en bepaal per abonnement of je het wilt houden, pauzeren, verlagen of opzeggen.

• Telefoonabonnement: controleer roamingkosten en bekijk of een lokale simkaart of eSIM voordeliger is.
• Sportschool: vraag of je abonnement tijdelijk bevroren kan worden.
• Streamingdiensten en apps: zet dubbele of ongebruikte abonnementen stop.
• Krant, tijdschriften en studentenverenigingen: controleer opzegtermijnen.
• OV-abonnementen: controleer of je ze tijdens je verblijf nodig hebt.
• Opslag, energie en internet: pas contracten aan als je kamer leeg staat of wordt onderverhuurd.

Let goed op opzegtermijnen. Sommige aanbieders verwerken een wijziging pas na een maand. Begin daarom liever te vroeg dan te laat.

Kamer, huur en onderhuur

Voor veel studenten is de kamer de grootste vaste kostenpost. Je hebt grofweg drie opties: je kamer aanhouden, opzeggen of tijdelijk onderverhuren. Welke optie passend is, hangt af van je huurcontract, verhuurder, huisgenoten, terugkeerdatum en financiële situatie.

Je kamer aanhouden

Je kamer aanhouden geeft zekerheid bij terugkomst, maar je blijft wel huur betalen. Controleer ook of je inboedelverzekering dekking blijft bieden als je kamer lange tijd leeg staat.

Je kamer opzeggen

Opzeggen kan financieel aantrekkelijk zijn, maar betekent dat je na terugkomst opnieuw woonruimte moet vinden. Houd rekening met wachttijden, hospiteeravonden en tijdelijke overbrugging bij ouders, vrienden of familie.

Je kamer onderverhuren

Onderhuur kan helpen om de huurkosten te beperken, maar mag niet zomaar in elke situatie. Controleer je huurcontract en vraag schriftelijke toestemming aan je verhuurder of woningcorporatie als dat nodig is. Zonder toestemming loop je het risico op problemen met je huurcontract.

• Controleer of onderhuur in je huurcontract is toegestaan.
• Vraag schriftelijke toestemming aan je verhuurder als dat verplicht is.
• Maak een tijdelijk onderhuurcontract met begin- en einddatum.
• Leg vast wie verantwoordelijk is voor huur, schade, sleutels, internet en energie.
• Maak foto’s van de kamer en inventaris voordat je vertrekt.
• Bespreek de onderhuur met huisgenoten om misverstanden te voorkomen.

• Onderverhuur niet zonder je huurcontract te controleren.
• Geen mondelinge afspraken maken over huur, borg of schade.
• Geen waardevolle spullen onbeheerd in je kamer laten liggen.
• Niet aannemen dat je inboedelverzekering automatisch alles dekt tijdens onderhuur.

Gemeente, BRP en post

Blijf je in een periode van 1 jaar langer dan 8 maanden in het buitenland? Dan moet je je vertrek melden bij je gemeente. Die 8 maanden hoeven niet aaneengesloten te zijn. Ook als je je kamer of woning in Nederland aanhoudt, kan deze meldplicht gelden.

Korter dan 8 maanden weg

Ga je korter dan 8 maanden weg, dan hoef je je meestal niet uit te schrijven uit de Basisregistratie Personen (BRP). Wel is het verstandig om je post goed te regelen, zeker als je officiële brieven verwacht van DUO, Belastingdienst, gemeente, verzekeraar of verhuurder.

• Stel digitale post in via MijnOverheid waar dat kan.
• Laat belangrijke post doorsturen of laat iemand je brieven controleren.
• Controleer of je bank, DUO, Belastingdienst en verzekeraars je juiste e-mailadres hebben.
• Bewaar je DigiD-inlogmethode veilig en controleer of sms-controle werkt in het buitenland.

Langer dan 8 maanden weg

Ga je langer dan 8 maanden in een periode van 1 jaar naar het buitenland, meld dit dan bij je gemeente. Dit kan meestal vanaf 5 dagen vóór vertrek en niet eerder. De gemeente kan vragen naar het land waar je verblijft en, als je dat al weet, je adres in het buitenland.

Uitschrijven kan gevolgen hebben voor praktische zaken zoals post, toeslagen, verzekeringen en inschrijving bij instanties. Controleer daarom vóór uitschrijving wat dit betekent voor jouw situatie.

Terug naar Nederland

Kom je terug naar Nederland en blijf je langer dan 4 maanden? Dan moet je je binnen 5 dagen na aankomst inschrijven bij de gemeente waar je gaat wonen. Heb je nog geen eigen kamer of huurcontract, vraag dan bij de gemeente welke mogelijkheden er zijn, bijvoorbeeld tijdelijk inschrijven op een woonadres of briefadres.

Lees voor praktische stappen ook: inschrijven bij een nieuwe gemeente als student.

Tip van de expert: maak vóór vertrek alvast een lijst met instanties die je adres gebruiken. Denk aan gemeente, DUO, Belastingdienst, bank, zorgverzekeraar, reisverzekeraar, verhuurder en opleiding.

Studiefinanciering, toeslagen en belasting

Een lange reis kan gevolgen hebben voor studiefinanciering, studentenreisproduct, zorgtoeslag, huurtoeslag en belasting. De gevolgen hangen af van je reisdoel, inschrijving bij je opleiding, werk, inkomen, woonadres en zorgverzekering.

Studiefinanciering en studentenreisproduct

Ga je tijdelijk naar het buitenland voor studie of stage, dan kan studiefinanciering in bepaalde situaties doorlopen. Je moet dan onder meer ingeschreven blijven bij je Nederlandse opleiding. Voor je studentenreisproduct kun je bij studie of stage in het buitenland mogelijk kiezen voor een ov-vergoeding. Controleer dit altijd in Mijn DUO voordat je vertrekt.

• Controleer of je ingeschreven blijft bij je Nederlandse opleiding.
• Bekijk of je studentenreisproduct stopgezet moet worden.
• Controleer of je recht hebt op een ov-vergoeding buitenland.
• Geef wijzigingen in studie, inkomen of verblijf tijdig door.

Zorgtoeslag

Zorgtoeslag hangt samen met je Nederlandse zorgverzekering en de voorwaarden van Dienst Toeslagen. Ga je in het buitenland studeren, dan kun je alleen zorgtoeslag krijgen als je in Nederland verplicht verzekerd blijft voor zorgkosten. Heb je geen Nederlandse zorgverzekering meer, dan moet je zorgtoeslag stopzetten.

Huurtoeslag en onderhuur

Ontvang je huurtoeslag? Controleer dan vooraf wat onderhuur, uitschrijving of een wijziging in je woonsituatie betekent. Geef veranderingen op tijd door via Mijn Toeslagen om terugbetalingen te beperken.

Belasting en inkomsten

Ga je werken in het buitenland of ontvang je inkomsten uit onderhuur? Dan kunnen belastingregels veranderen. Dit hangt af van het land, de duur van je verblijf, het soort inkomen en eventuele verdragen. Bewaar loonstroken, contracten en betaalbewijzen.

Reisdocumenten, visa en kopieën

Controleer ruim voor vertrek of je paspoort of identiteitskaart lang genoeg geldig is. Sommige landen eisen dat je paspoort bij aankomst of vertrek nog een bepaalde periode geldig is, bijvoorbeeld 3 of 6 maanden. Controleer daarnaast per land of je een visum, retourticket, vaccinatiebewijs of bewijs van voldoende geld nodig hebt.

• Controleer de geldigheid van je paspoort of identiteitskaart.
• Check per land de visumregels en maximale verblijfsduur.
• Maak veilige kopieën van je paspoort, visum, rijbewijs en verzekeringspas.
• Bewaar kopieën versleuteld in de cloud en offline op een veilige plek.
• Noteer het noodnummer van je reisverzekeraar en de Nederlandse ambassade of consulaat.
• Bekijk ook de tips voor veilig op reis.

Let op: een rijbewijs is geen reisdocument. Voor reizen buiten Europa heb je vaak een paspoort nodig, ook als je binnen Europa meestal met een identiteitskaart reist.

Verzekeringen voor vertrek

Controleer vóór vertrek hoe je verzekerd bent. Kijk niet alleen naar de premie, maar vooral naar de voorwaarden: reisduur, werelddekking, medische kosten, bagage, activiteiten, stage, vrijwilligerswerk en betaald werk.

Zorgverzekering

Ga je alleen reizen of backpacken en werk je niet betaald in het buitenland? Dan verandert je Nederlandse zorgverzekering vaak niet. Ga je betaald werken, een betaalde stage doen of langer in het buitenland wonen, dan kan je verzekeringsplicht veranderen. Neem bij twijfel contact op met je zorgverzekeraar of vraag een Wlz-onderzoek aan bij de SVB.

Lees meer over de regels op de pagina zorgverzekering in het buitenland.

Reisverzekering

Een standaard doorlopende reisverzekering heeft vaak een maximale aaneengesloten reisduur. Bij een lange reis, wereldreis, stage, vrijwilligerswerk of werken onderweg kan een speciale dekking nodig zijn, zoals een backpackverzekering of lang op reis verzekering.

• Controleer de maximale aaneengesloten reisduur.
• Kies het juiste dekkingsgebied: Europa of wereld.
• Controleer of medische kosten tot kostprijs zijn meeverzekerd.
• Bekijk de bagagedekking en maximale vergoeding per item.
• Controleer of sport, vrijwilligerswerk, stage of betaald werk is meeverzekerd.
• Noteer het alarmnummer van de verzekeraar offline.

Inboedelverzekering

Laat je spullen achter in je kamer of wordt je kamer tijdelijk onderverhuurd? Neem dan contact op met je inboedelverzekeraar. Sommige verzekeraars stellen voorwaarden aan leegstand, onderhuur, sloten of waardevolle spullen.

Volgende stap: bepaal je reisduur, bestemming en activiteiten. Vergelijk daarna rustig welke reisverzekering voor studenten past bij je reis en controleer altijd de polisvoorwaarden.

Stappenplan: wat regel je wanneer?

3 tot 6 maanden voor vertrek

• Controleer paspoort, visumregels en geldigheid per bestemming.
• Bekijk of je je kamer aanhoudt, opzegt of wilt onderverhuren.
• Vraag toestemming voor onderhuur als dat nodig is.
• Controleer of je reisverzekering lang genoeg dekking biedt.
• Check bij je zorgverzekeraar wat reizen, stage of werken betekent.
• Maak een overzicht van vaste lasten en abonnementen.

1 tot 2 maanden voor vertrek

• Zet abonnementen stop of pauzeer ze.
• Controleer betaalpassen, creditcard, limieten en werelddekking.
• Regel machtigingen en bespreek post met een thuisblijver.
• Controleer DUO, toeslagen en eventuele ov-vergoeding.
• Sla verzekeringsgegevens en noodnummers offline op.

Laatste 2 weken voor vertrek

• Maak veilige kopieën van reisdocumenten.
• Controleer je bank-app, DigiD en tweestapsverificatie.
• Geef je vertrek door aan de gemeente als je langer dan 8 maanden weggaat.
• Maak foto’s van je kamer en spullen als je onderverhuurt.
• Deel je reisschema en noodinformatie met een thuisblijver.

Na terugkomst

• Schrijf je opnieuw in bij de gemeente als dat nodig is.
• Controleer of toeslagen, DUO en verzekeringen nog kloppen.
• Zet gepauzeerde abonnementen alleen weer aan als je ze nodig hebt.
• Controleer je bankafschriften op onbekende betalingen.

Veelgemaakte fouten

Deze fouten komen vaak voor bij studenten die voor langere tijd vertrekken:

• Denken dat een gewone doorlopende reisverzekering automatisch een wereldreis van meerdere maanden dekt.
• Betaald werk in het buitenland doen zonder te controleren wat dit betekent voor de zorgverzekering.
• Een kamer onderverhuren zonder toestemming of schriftelijke afspraken.
• Zorgtoeslag laten doorlopen terwijl de Nederlandse zorgverzekering is gestopt.
• Alle betaalmiddelen in dezelfde tas bewaren.
• Vergeten dat DigiD, bank-apps en tweestapsverificatie soms afhankelijk zijn van een Nederlands telefoonnummer.
• Pas bij terugkomst nadenken over inschrijving bij de gemeente of woonadres.