Studeren met dyslexie

Wat is dyslexie?

Dyslexie betekent letterlijk ‘beperkt in taal’ (uit het Grieks: dys = beperkt, lexie = taal). Het is een specifieke, aangeboren en vaak erfelijke leerstoornis. Mensen met dyslexie hebben hardnekkige problemen met het vlot en accuraat lezen en spellen van woorden. Belangrijk om te weten is dat dyslexie absoluut niets te maken heeft met een lagere intelligentie. De hersenen verwerken klanken en letters simpelweg op een andere manier, wat veel extra inspanning vergt tijdens het studeren.

Een dyslexieverklaring aanvragen als student

Bij de meeste studenten wordt dyslexie al op de basisschool vastgesteld. Toch komt het regelmatig voor dat slimme leerlingen het op de middelbare school nog goed redden met compensatiestrategieën, en pas op de hogeschool of universiteit vastlopen op de enorme hoeveelheid Engelse literatuur of zware essays.

Om op het hbo of de universiteit recht te hebben op extra tentamentijd of hulpmiddelen, heb je altijd een officiële dyslexieverklaring nodig. Vermoed je dat je dyslexie hebt? Dan kun je je als volwassene laten testen. Let op de volgende eisen voor een geldige verklaring:

• De test moet worden afgenomen door een academisch geschoolde GZ-psycholoog of orthopedagoog-generalist.
• De behandelaar moet geregistreerd staan in het BIG-register.
• De behandelaar moet de status ‘Deskundige in de dyslexiezorg’ bezitten (geregistreerd bij het NIP of NVO).

Kosten en Vergoedingen via de Zorgverzekering

Het laten testen op dyslexie (als je ouder bent dan 18 jaar) is een prijzig traject. Een uitgebreid diagnostisch onderzoek kost gemiddeld tussen de € 500,- en € 900,-. Helaas levert dit vaak problemen op met de vergoedingen:

• Geen dekking Basisverzekering: Sinds 2015 valt dyslexiezorg voor jongeren onder de 18 jaar onder de Jeugdwet (via de gemeente). Voor volwassenen (18+) is dyslexiezorg en het onderzoek volledig geschrapt uit de basiszorgverzekering. Je krijgt hier dus 0 euro voor vergoed.
• Geen medicijnen: In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, bestaan er geen medicijnen tegen dyslexie. Je maakt dus ook geen aanspraak op medicijnvergoedingen.
• Aanvullende verzekering: Slechts een zeer klein aantal aanvullende zorgverzekeringen biedt een (gedeeltelijke) vergoeding voor remedial teaching of cursussen voor volwassenen. Het onderzoek zelf wordt vrijwel nooit gedekt.

Bespaartip: Klop aan bij je onderwijsinstelling

Omdat het onderzoek zo duur is, hebben veel universiteiten en hogescholen een speciaal noodfonds of potje. Vaak kan de studentendecaan of studentenpsycholoog je helpen om een groot deel van de testkosten (soms tot wel 75%) vergoed te krijgen via de school. Ga dus nooit zelf direct een duur bureau inhuren, maar stap altijd eerst naar je decaan!

Rechten en hulpmiddelen (School en DUO)

Zodra je de verklaring binnen hebt, opent dit de deuren naar wettelijk vastgestelde hulpmiddelen en tegemoetkomingen via de Wet gelijke behandeling (WGBH/CZ).

1. Speciale onderwijsregelingen

Meld je verklaring direct bij je examencommissie of decaan. Je hebt wettelijk recht op zogenaamde ‘doeltreffende aanpassingen’, zoals:

• Standaard extra tijd (vaak 20 tot 30 minuten) bij tentamens en examens.
• Tentamens in een groter lettertype (A3) of op speciaal gekleurd papier (vaak zachtgeel of blauw).
• Het gebruik van tekst-naar-spraak software, zoals Kurzweil, ClaroRead of TextAid, op een laptop van de school.

2. Vergoeding software via het UWV

Heb je dyslexiesoftware nodig voor een (betaalde) stage of omdat je werkt naast je studie? Dan weigert de zorgverzekeraar, maar kun je deze software (en soms zelfs een voorleespen) vergoed krijgen via het UWV als ‘voorziening voor werk’.

3. Studievertraging en DUO

Loop je structureel vertraging op doordat het lezen en verwerken van de stof te lang duurt? Dan erkent DUO (Studiefinanciering) dyslexie als een geldige medische omstandigheid. Via de studentendecaan kun je bij DUO de ‘Voorziening prestatiebeurs bij medische omstandigheden’ aanvragen. Hiermee krijg je vaak recht op één jaar extra prestatiebeurs (een jaar langer stufi of OV-kaart) om in je eigen tempo te kunnen afstuderen.