Vrije zorgkeuze en gecontracteerde zorg
Geschreven door: Linda van Reenen (Expert zorgverzekeringen) |
Laatst bijgewerkt: 25 februari 2026 |
Gecontroleerd door redactie
Tijdens je zoektocht naar een nieuwe zorgverzekering kom je de term ‘vrije zorgkeuze’ ongetwijfeld tegen. Hoewel de inhoud van de medische basisverzekering bij alle verzekeraars wettelijk exact gelijk is, bepalen verzekeraars wél zelf met welke ziekenhuizen en artsen zij samenwerken (gecontracteerde zorg).
De mate van vrije zorgkeuze bepaalt of jij 100% van je rekening vergoed krijgt als je naar een zorgverlener gaat waar jouw verzekeraar géén contract mee heeft. Hoe minder keuzevrijheid je in je polis hebt, hoe lager de maandpremie. In dit artikel leggen we de huidige polisvormen in 2026 uit en waar je als student goed op moet letten.
Wat betekent gecontracteerde zorg?
Nederlandse zorgverzekeraars maken vooraf prijsafspraken met zorgverleners (zoals ziekenhuizen, fysiotherapeuten en psychologen). Als zij een akkoord bereiken, spreken we van een ‘gecontracteerde zorgverlener’. Omdat de verzekeraar hier de prijzen strak kan controleren, belonen ze jou met een volledige vergoeding als je voor deze zorgverleners kiest.
Ga je voor een geplande behandeling naar een ziekenhuis of therapeut zónder contract? Dan mag dat gewoon. Echter, afhankelijk van jouw polis, dekt de verzekeraar dan vaak maar 65% tot 80% van de gemiddelde marktprijs. De rest van de rekening (die flink kan oplopen) moet je zelf betalen.
De 3 polisvormen in 2026
De verzekeraar bepaalt zelf welke polisvormen zij aanbieden. Sinds de afschaffing van de zuivere restitutiepolis, kun je kiezen uit drie smaken:
1. Naturapolis (De standaard)
De naturapolis is in Nederland de meest gekozen polis. Verzekeraars sluiten voor deze polis contracten af met vrijwel alle grote ziekenhuizen en zeer veel andere zorgverleners.
- 100% vergoeding bij alle gecontracteerde zorgverleners.
- De rekening gaat rechtstreeks naar de verzekeraar, je hoeft niets voor te schieten.
- Ga je toch naar een niet-gecontracteerde arts? Dan krijg je meestal tussen de 70% en 80% vergoed.
2. Budgetpolis (Beperkte keuze)
De budgetpolis (of selectieve polis) is een strengere variant van de naturapolis. Je betaalt de allerlaagste maandpremie, maar levert daarvoor aanzienlijk in op je vrije zorgkeuze.
- De verzekeraar heeft slechts met een select aantal (vaak grotere of gespecialiseerde) ziekenhuizen een contract voor geplande zorg.
- Ga je naar een lokaal streekziekenhuis zónder contract? Dan is de vergoeding vaak maar 65% van het tarief.
- Tip voor studenten: Controleer voor het afsluiten altijd de ‘zorgzoeker’ van de verzekeraar om te zien of het ziekenhuis in jouw studentenstad een contract heeft voor deze budgetpolis.
3. Combinatiepolis (Vervanger van de Restitutiepolis)
Tot enkele jaren geleden bestond de ‘Restitutiepolis’, die 100% vrije zorgkeuze bood voor álle zorg. Omdat zorgverzekeraars de rekeningen in de wijkverpleging en de GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg) te hoog vonden oplopen, is deze polis vrijwel volledig afgeschaft. Het alternatief is nu de Combinatiepolis.
- Volledige vrije keuze (100% vergoeding) voor vrijwel alle ziekenhuiszorg, óók bij niet-gecontracteerde ziekenhuizen.
- Let op: Voor specifieke zorgsoorten (vaak GGZ-klinieken en wijkverpleging) werkt deze polis als een naturapolis. Ga je voor psychologische zorg naar een niet-gecontracteerde behandelaar, dan betaal je alsnog een aanzienlijk deel zelf. Lees hiervoor altijd goed de polisvoorwaarden!
Vrije zorgkeuze bij aanvullende verzekeringen
De regels rondom gecontracteerde zorg gelden ook voor aanvullende verzekeringen. Sluit je bijvoorbeeld een pakket af met 9 behandelingen fysiotherapie? Controleer dan of jouw lokale fysiotherapeut een contract heeft met jouw nieuwe verzekeraar. Is dat niet het geval, dan kan het zijn dat je alsnog een klein bedrag per sessie moet bijbetalen.
Wil je weten welke polis het beste past bij jouw wensen en budget? Gebruik dan onze onafhankelijke tool:
Zorgverzekeringen en Polissen Vergelijken
